Oyun və öyrənmə

Evdə hərəkətli oyunlar: uşaqlar üçün yaşa görə fikirlər

Dərc olunub: · Yenilənib: · 5 dəq oxu · Puvita redaksiyası

Tullanan və rəqs edən Puvita personajı — evdə hərəkətli oyunları göstərir

Qısa cavab

Evdə hərəkətli oyunlar üçün yaxşı seçimlər: musiqi dayananda donmaq, heyvan yerişləri, yastıqlardan maneə yolu, lentlə çəkilmiş klassiki və ailə yarışı. 6–17 yaşlı uşağa gündə təxminən 60 dəqiqə orta və ya güclü hərəkət lazımdır, evdəki qısa oyunlar da sayılır. Yaşa uyğun oyun seçin və birlikdə oynayın.

Bayırda yağış yağır, həyət boşdur, ya da saat beşdə artıq qaranlıq düşür. Uşağın enerjisi isə bir yerə çıxmalıdır və çox vaxt ya ekrana, ya da divana gedir. Evdə hərəkətli oyunlar bunun sadə həllidir. Çox yer, xüsusi alət və uzun hazırlıq istəmir.

Aşağıda uşağa nə qədər hərəkət lazım olduğunu, hansı oyunun hansı yaşa uyğun gəldiyini və bunu necə təhlükəsiz etməyi tapacaqsınız.

Uşaq gündə nə qədər hərəkət etməlidir

Rəsmi tövsiyələr bir-birinə yaxındır:

  • 6–17 yaş: CDC yazır ki, uşağa hər gün 60 dəqiqə və ya daha çox orta və ya güclü hərəkət lazımdır. NHS bunu həftə ərzində gündə orta hesabla ən azı 60 dəqiqə kimi ifadə edir.
  • Hansı hərəkət: bu saatın çoxu ürəyi tez döyündürən hərəkət olmalıdır. CDC həftədə ən azı üç gün güclü hərəkət, əzələləri gücləndirən (dırmaşmaq, qollara dayaqla əyilib-qalxmaq) və sümükləri möhkəmləndirən (tullanmaq, qaçmaq) fəaliyyəti də tövsiyə edir.
  • Az oturmaq: NHS oturub-uzanma vaxtını azaltmağı və uzun hərəkətsiz anları bir az hərəkətlə bölməyi məsləhət görür.

NHS-in sadə yoxlaması var: orta hərəkət o deməkdir ki, uşaq danışa bilir, amma mahnı oxuya bilmir.

Çox uşaq bu həddə çatmır. Amerika Pediatriya Akademiyası (AAP) yazır ki, uşaqların yalnız təxminən dörddən biri gündə tövsiyə olunan bir saat hərəkət edir. Yaxşı xəbəri isə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı verir: istənilən qədər hərəkət heç olmamasından yaxşıdır və hər hərəkət sayılır. Evdə üç-dörd qısa oyun həqiqətən toplanır.

6–8 yaş üçün fikirlər

Kiçik məktəblilər rol oyunlarını və sadə qaydaları sevir. Hər oyunu qısa saxlayın və tez-tez dəyişin.

  • Musiqi dayananda don. Musiqi qoyun, rəqs edin, musiqi kəsiləndə hamı donur. Maraq üçün: ağac kimi, robot kimi, pişik kimi donun.
  • Heyvan yerişləri. Otağın o başına ayı kimi dörd ayaqla, geri xərçəng kimi, sonra qurbağa kimi tullanaraq. Qollar və ayaqlar birlikdə işləyir, bu da əzələləri gücləndirir.
  • Lentlə klassiki. Yerə rəssam lenti ilə xanalar çəkin və növbə ilə tullanın. Tullanmaq sümüklər üçün faydalıdır.
  • Yastıqlardan maneə yolu. Yastıqların üstündən, masanın altından, stulun yanından. Növbəti yolu uşaq özü qursun.
  • Şar yerə düşməsin. Şarı havada saxlayın və vuruşları birlikdə sayın.

9–12 yaş üçün fikirlər

Bu yaşda uşaqlar yarışı, xalı və öz rekordunu qırmağı sevir.

  • Kart dövrəsi. Kartlara hərəkətlər yazın: ulduz tullanması, çömbəlib-qalxma, divara söykənib oturma, yerində qaçış. Kart çəkin, 30 saniyə edin, yenə çəkin.
  • Vaxta qarşı xəzinə axtarışı. Evdə kiçik əşyalar gizlədin və saatla yarışın. Otaqlar arasında qaçış ürəyi döyündürür.
  • İp atlamaq. AAP topu, ipi və digər hərəkət oyuncaqlarını əl çatan yerdə saxlamağı məsləhət görür. Dəhliz və ya həyət yaxşı yerdir.
  • Öz rəqsini qur. Uşaq qısa rəqs hərəkətləri uydurub ailəyə öyrədir.
  • Şəxsi rekord. Bu həftə bir dəqiqədə neçə dəfə ulduz tullanması, keçən həftə ilə müqayisədə? Bacı-qardaşla yox, özü ilə müqayisə.

13–17 yaş üçün fikirlər

Yeniyetmə daha çox söz haqqı istəyir. AAP uşağın nə etmək istədiyini öyrənib birlikdə etməyi, seçim verməyi və yeni şeyləri sınamağa həvəsləndirməyi məsləhət görür.

  • Özünün seçdiyi rəqs və ya məşq videosu ilə birlikdə hərəkət.
  • Öz çəkisi ilə hərəkətlər: NHS yeniyetmələr üçün qollara dayaqla əyilib-qalxmanı və qarın məşqini nümunə göstərir.
  • İp atlamaq və ya qısa dövrə dərs arasında, uzun oturuşu bölmək üçün.
  • Ailə yarışı. Hər kəs bir həftə hərəkət dəqiqələrini yazır. Qaydaları yeniyetmə qoyur.

Ağırlıq ayrıca məsələdir. NHS yazır ki, yeniyetmə ağırlıqdan yalnız ixtisaslı böyüyün öyrətməsi və nəzarəti ilə istifadə etməlidir.

Təhlükəsiz və şən olsun

AAP-ın məsləhətləri qısa və praktikdir:

  • Şən olsun. Bu, təzyiqdən daha yaxşı işləyir. CDC də uşağın sevdiyi fəaliyyəti həvəsləndirməyi yazır.
  • Birlikdə oynayın. Nümunə olun və bütün ailəni qoşun.
  • Yer açın. Sınan əşyaları kənara qoyun, sürüşməyən döşəmə seçin, küncləri nəzərə alın. AAP valideynlərdən təhlükəsiz mühit yaratmağı istəyir.
  • Ağrımamalıdır. Nəsə ağrıdırsa, sürəti azaldın və ya daha yüngül hərəkətə keçin.
  • Yaşa uyğun seçin. AAP qeyd edir ki, 7–8 yaşlı uşaq ağırlıq qaldırmağa hazır deyil.
  • Yavaş başlayın. NHS hər yeni məşqə yavaş başlayıb tədricən artırmağı məsləhət görür. Uşağın sağlamlıq problemi varsa, başlamazdan əvvəl həkimə müraciət edin.

Hərəkətli oyunlar oyunla öyrənmə yanaşmasına da yaxşı uyğun gəlir. Aydın ekran vaxtı qaydaları onlar üçün vaxt açır. Kiçik addımlarla öyrənmədə olduğu kimi, burada da on dəqiqə yaxşı başlanğıcdır.

Puvita burada necə kömək edir

Puvita evdəki canlı oyunu əvəz etmir, amma vərdişə dəstək ola bilər. Sağlamlıq bölməsində kamera məşq zamanı hərəkəti sayır, görüntü telefondan çıxmır. Valideyn "20 dəqiqə hərəkətli oyun" kimi tapşırıq verə bilər, uşaq "Etdim" deyir, valideyn təsdiqləyir. PIN ilə qorunan valideyn zonasında gündəlik ekran vaxtı limiti və sakit saatlar qurulur. Reklam yoxdur, alışlar isə valideynin nəzarətindədir: valideyn zonasında PIN ilə uşağın öz alışlarını söndürmək olar, sandıqların şansları da həmişə göstərilir.

Tez-tez verilən suallar

Uşaq gündə nə qədər hərəkət etməlidir?

CDC-yə görə 6–17 yaşlı uşaq və yeniyetmələrə hər gün 60 dəqiqə və ya daha çox orta və ya güclü hərəkət lazımdır. NHS bunu həftə ərzində gündə orta hesabla ən azı 60 dəqiqə kimi ifadə edir.

Evdəki qısa oyunlar da sayılırmı?

Bəli. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı yazır ki, istənilən qədər hərəkət heç olmamasından yaxşıdır və hər hərəkət sayılır. Gün ərzində bir neçə on dəqiqəlik oyun da yığılıb toplanır.

Evdə uşağın enerjisini boşaltmaq üçün hansı oyunlar yaxşıdır?

Musiqi dayananda donmaq, yastıqlardan maneə yolu, lentlə çəkilmiş klassiki və heyvan yerişləri ürəyi tez döyündürür. CDC-yə görə gündəlik saatın çoxu məhz belə hərəkət olmalıdır.

Uşaq evdə ağırlıq qaldırmalıdırmı?

CDC yazır ki, uşaqlara adətən ağırlıq qaldırma kimi xüsusi proqram lazım deyil. NHS əlavə edir ki, yeniyetmə ağırlıqdan yalnız ixtisaslı böyüyün öyrətməsi və nəzarəti ilə istifadə etməlidir. Dırmaşmaq, tullanmaq və qollara dayaqla əyilib-qalxmaq bəs edir.

Uşağın sağlamlıq problemi və ya əlilliyi varsa nə etməli?

NHS uşağın sağlamlıq problemi varsa, başlamazdan əvvəl həkimə müraciət etməyi məsləhət görür. Əlilliyi olan uşaq və yeniyetmələr üçün gündə 20 dəqiqə hərəkət və həftədə üç dəfə güc və tarazlıq məşqi tövsiyə edir.

Mənbələr

  1. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST). Physical activity (2026). baxılıb: .
  2. ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzləri (CDC). Child Activity: An Overview (2025). baxılıb: .
  3. NHS (Böyük Britaniya Milli Səhiyyə Xidməti). Physical activity guidelines for children and young people (2024). baxılıb: .
  4. Amerika Pediatriya Akademiyası (HealthyChildren.org). 11 Ways to Encourage Your Child to Be Physically Active (2020). baxılıb: .
  5. Amerika Pediatriya Akademiyası (HealthyChildren.org). Making Physical Activity a Way of Life: AAP Policy Explained (2020). baxılıb: .

Bu yazı necə hazırlanıb

Bu yazı yuxarıdakı mənbələr əsasında AI-nın köməyi ilə yazılıb və redaksiya qaydalarımız üzrə avtomatik yoxlanıb. Bu, ümumi məlumatdır, tibbi, hüquqi və ya psixoloji məsləhət deyil. Səhv görsəniz, support@puvita.io ünvanına yazın, düzəldək. Necə yazırıq.