Uşaq təhlükəsizliyi

Uşaq internetdə hansı şəxsi məlumatı paylaşmamalıdır?

Dərc olunub: · Yenilənib: · 4 dəq oxu · Puvita redaksiyası

Puvita personajı telefonun yanında asma qıfıl tutur, internetdə şəxsi məlumatın qorunmasını göstərir

Qısa cavab

Uşaq tam adını, doğum tarixini, ev ünvanını, telefon nömrəsini, məktəbinin adını və parolunu paylaşmamalı, foto yerləşdirməzdən əvvəl düşünməlidir. UNICEF və Nemours KidsHealth ailə qaydaları, gizli profillər və tez-tez söhbət tövsiyə edir ki, uşaq narahatedici hal olanda etibarlı böyüyə gəlsin.

Uşaqlar çox vaxt ad, məktəb və ya doğum tarixinin internetdə niyə vacib ola biləcəyini görmürlər. Yaxşı xəbər budur ki, əsas qaydalar sadədir və öyrətmək asandır. Bu yazı UNICEF və Nemours KidsHealth tövsiyələrinə əsaslanır.

Uşaq nəyi gizli saxlamalıdır

UNICEF-in ailə qaydaları tövsiyəsində tam ad, doğum tarixi, ünvan, telefon nömrəsi, məktəbin adı və digər şəxsi məlumatları paylaşarkən ehtiyatlı olmaq deyilir. KidsHealth böyük uşaqlar üçün oxşar siyahı verir: ünvanı, telefon nömrəsini, məktəbin adını və ya yerini heç vaxt açıqlama, şəxsi şəkil və video yerləşdirmə və ya mübadilə etmə.

Uşağın yadda saxlaya biləcəyi qısa siyahı:

  • Tam ad, doğum tarixi və ev ünvanı
  • Telefon nömrəsi
  • Məktəbin adı və harada olduğu
  • Parollar
  • Şəxsi foto və videolar

Parol yalnız ailə üçündür

Hər iki mənbə aydındır. UNICEF uşaqlara parolu yaxın dostları ilə belə paylaşmamağı xatırlatmağı məsləhət görür. KidsHealth yeniyetmələrə parolu valideyn və ya etibarlı böyükdən başqa heç kimlə paylaşmamağı deyir. UNICEF həmçinin yadda qalan, amma təxmin edilməsi çətin parolları, şəxsi məlumatsız və hər hesab üçün fərqli parol seçməyi, istəsəniz ailə üçün parol meneceri işlətməyi təklif edir.

Paylaşmazdan əvvəl dayan və düşün

UNICEF uşağı internetdə nəsə yerləşdirməzdən və ya paylaşmazdan əvvəl dayanıb düşünməyə çağırır. KidsHealth yeniyetmələrə xatırladır ki, internetdə heç nə müvəqqəti deyil və silinəndən sonra da məzmun kopyalana bilər. KidsHealth-in sadə yoxlaması: nənənin, məşqçinin və ya dostunun valideyninin görməsi səni narahat edərsə, paylaşma.

İnternetdəki hər kəs dediyi adam deyil

KidsHealth tanımadığı adamlarla onlayn ünsiyyətin təhlükələrini müzakirə etməyi və internetdəki insanların həmişə düz danışmadığını xatırlatmağı məsləhət görür. Həmçinin uşaq internetdə tanış olduğu biri ilə valideyn razılığı və nəzarəti olmadan görüşməyə razılaşmamalıdır. UNICEF əlavə edir ki, şübhəli keçidləri və ya qoşmaları açmaq və paylaşmaq olmaz.

Birlikdə qurun

UNICEF valideynin uşaqla birlikdə edə biləcəyi addımları təklif edir:

  • Uşağın işlətdiyi tətbiq və oyunlarda məxfilik və hesab ayarlarına baxın.
  • Kamera, mikrofon, kontaktlar, foto və məkan kimi icazələri yoxlayın, uşağın yaşı üçün həddindən çox görünənləri məhdudlaşdırın.
  • Varsa valideyn nəzarətindən istifadə edin.
  • Yeni tətbiqləri birlikdə sınayın, ən az məlumat toplayan ayarları seçin.
  • Ayarları bir neçə aydan bir yoxlamaq üçün xatırlatma qurun.

KidsHealth həmçinin cihazı ortaq otaqda saxlamağı və uşaq kiçik olanda internetdə birlikdə vaxt keçirməyi məsləhət görür.

Qadağa yox, söhbət

KidsHealth deyir ki, təhlükəsiz və məsuliyyətli davranışı öyrətmək məzmunu bloklamaqdan vacibdir; valideyn açıq ünsiyyət saxlamalı və uşaq narahatedici hadisədən danışanda onu ciddi qəbul etməlidir. UNICEF uşağı narahatlığı ilə sizə və ya başqa etibarlı böyüyə gəlməyə həvəsləndirir. Sakit reaksiya bu qapını açıq saxlayır.

Sizin öz paylaşımlarınız da vacibdir. UNICEF qeyd edir ki, paylaşım heç vaxt 100 faiz təhlükəsiz ola bilməz; məktəb loqosu kimi tanıdıcı detalları çıxarmağı və uşaqların çılpaq halda şəklini heç vaxt yerləşdirməməyi məsləhət görür. Həmçinin təxminən 9–10 yaşdan uşağı nəyin paylaşılması qərarına qatmağı təklif edir.

Uşağın öz cihazına nə vaxt hazır olması barədə ilk telefon yazımıza baxın.

Puvita burada necə kömək edir

Puvita uşaqdan real ad, soyad, şəkil və ya e-poçt istəmir: uşaq ləqəb, yaş və avatarla istifadə edir. Valideyn zonası PIN ilə qorunur və orada gündəlik ekran vaxtı limiti və sakit saatlar təyin edə bilərsiniz. Dostluq istəyini digər uşaq özü qəbul edir, dostlara öz sözləri ilə yazmaq üçün valideynin icazəsi lazımdır, valideyn Dostları söndürə bilər, hər mesaj isə yoxlanır ki, telefon nömrəsi, keçid və ünvan göndərilməsin. Puvitada reklam yoxdur, alışlar isə valideynin nəzarətindədir: valideyn zonasında PIN ilə uşağın öz alışlarını söndürmək olar, sandıqların şansları da həmişə göstərilir.

Tez-tez verilən suallar

Uşağım internetdə nəyi heç vaxt paylaşmamalıdır?

UNICEF tam ad, doğum tarixi, ünvan, telefon nömrəsi, məktəbin adı və digər şəxsi məlumatlara diqqət etməyi məsləhət görür və uşaqların parolu yaxın dostları ilə belə paylaşmamasını xatırladır.

İstifadəçi adı kimi uşağın real adından istifadə etmək olarmı?

Oxuduğumuz mənbələrdə istifadəçi adı üçün konkret qayda yoxdur. Real adı, yaşı və məktəbi göstərməyən ad seçmək yaxşı yoldur; bunu birlikdə müzakirə edin.

Uşaqla onlayn məxfilikdən neçə yaşdan danışmaq lazımdır?

UNICEF erkən başlamağı və məxfiliyi, rəqəmsal izi yaşa uyğun sözlərlə izah etməyi məsləhət görür. Uşaq cihazdan ilk dəfə istifadə edəndə başlayıb böyüdükcə əlavə edə bilərsiniz.

Gizli profil fotoları qorumaq üçün kifayətdir?

Tam yox. KidsHealth profilləri gizli etməyi məsləhət görür, amma gizli səhifənin də sındırıla və ya kopyalanıb göndərilə biləcəyini qeyd edir, ona görə paylaşmazdan əvvəl düşünmək lazımdır.

Uşaq artıq paylaşmamalı olduğu şeyi paylaşıbsa nə etməli?

Sakit qalın və danışdığına görə təşəkkür edin. Hesab ayarlarına birlikdə baxın, mümkünsə paylaşımı silin və növbəti dəfə nə edəcəyinizi razılaşdırın. Məqsəd uşağın hər zaman sizə gəlməsidir.

Mənbələr

  1. UNICEF Parenting. Online privacy checklist for parents. baxılıb: .
  2. Nemours KidsHealth. Internet Safety for Kids & Teens (2026). baxılıb: .
  3. Nemours KidsHealth. Protecting Your Online Identity and Reputation (for Teens) (2022). baxılıb: .
  4. UNICEF Parenting. What you need to know about sharenting. baxılıb: .

Bu yazı necə hazırlanıb

Bu yazı yuxarıdakı mənbələr əsasında AI-nın köməyi ilə yazılıb və redaksiya qaydalarımız üzrə avtomatik yoxlanıb. Bu, ümumi məlumatdır, tibbi, hüquqi və ya psixoloji məsləhət deyil. Səhv görsəniz, support@puvita.io ünvanına yazın, düzəldək. Necə yazırıq.