Ödev
Çocuk ödev yapmak istemiyor: ödev kavgası nasıl biter?

Kısa yanıt
Çocuk ödev yapmak istemiyorsa, kavgalar genellikle kurallar önceden konuşulduğunda azalır. Sabit bir saat ve yer belirleyin, ödevlerin sırasını çocuk seçsin, kısa molalar planlayın, yakında olun ama işi onun yerine yapmayın. Sadece sonucu değil, emeği övün. Reddetme sürerse öğretmenle konuşun.
Pek çok evde ödev saati iç çekmeler, gözyaşları ve yükselen seslerle geçer. Bunu yaşayan tek aile siz değilsiniz ve bu, çocuğunuzun tembel olduğu ya da sizin yanlış bir şey yaptığınız anlamına gelmez. ABD Ulusal Okul Psikologları Derneği (NASP), ABD Eğitim Bakanlığı ve Nemours KidsHealth rehberleri aynı noktada buluşur: Kurallar ödevden önce netleştiğinde ve ödev ebeveynin değil çocuğun sorumluluğu olduğunda kavgalar azalır.
Ödev kavgası neden başlar?
Ödev tartışmalarının nadiren tek bir nedeni vardır. Ödev anlaşılmaz ya da fazla zor olabilir. Çocuk uzun bir okul gününün ardından yorgun olabilir. Bazen de tartışmanın kendisi alışkanlığa dönüşür ve defter açılmadan iki taraf da kavgayı bekler.
NASP, ebeveynlerin ve öğretmenlerin çoğu zaman çocuğun ödevi bilerek unuttuğunu düşündüğünü belirtir. Dikkat ya da çalışma belleği güçlüğü olan çocuklarda tek başına ödül veya ceza genellikle yetmez. KidsHealth, sürekli şikâyetin ya da süren zorlukların bazen bir öğrenme güçlüğüne, dikkat sorununa veya görme ya da işitme sorununa işaret edebileceğini ekler. Böyle bir tablo görüyorsanız öğretmenle konuşun, endişeniz varsa doktora da danışın.
Planı ödevden önce konuşun
Tartışmaların çoğu o anda çıkar. Sakin bir zamanda yapılan plan bu anların birçoğunu ortadan kaldırır. NASP birkaç adım önerir:
- Sabit bir yer: kalem, kâğıt, cetvel gibi gereken her şey el altında olsun.
- Sabit bir saat: ailenize uyan bir zaman, örneğin hafif bir ara öğün ve biraz oyundan sonra ya da akşam yemeğinden sonra.
- Akşam için kısa bir plan: ödevleri listeleyin, her birine ne zaman başlanacağını belirleyin ve çocuğunuzdan her birinin ne kadar süreceğini tahmin etmesini isteyin.
NASP, planlamayı çocuğun elinde tutan günlük bir soru da önerir: "Ne yapman gerekiyor ve ne zaman yapacaksın?" Adım adım bir rehber için sabit saat ve yerle ödev rutini yazımıza göz atın.
Çocuğa biraz kontrol verin
Ödev kavgalarının çoğu aslında bir güç mücadelesidir. Küçük bir seçim gerginliği azaltabilir. NASP, seçimi basit teşvikler arasında sayar; örneğin ödevlerin sırasını veya programı çocuğun belirlemesi. KidsHealth, bazı çocukların enerjileri yerindeyken en zor ödevle başlamayı, bazılarının ise önce kolay bir işi bitirmeyi sevdiğini belirtir.
Araştırmalar da bu yönü destekliyor. Frontiers in Psychology dergisinde yayımlanan ve 666 ortaokul öğrencisini kapsayan 2019 tarihli bir çalışma, ebeveynler çocuklarının özerkliğini desteklediğinde öğrencilerin ödevlerine daha fazla çaba gösterme eğiliminde olduğunu buldu. Yazarlar bu desteği, çocuğu kendi çözümünü bulmaya ve seçim yapmaya teşvik etmek ve buyurgan bir dilden kaçınmak olarak tanımlar. Çalışma bir neden-sonuç kanıtı değil, bir ilişki gösterir; yine de pratik önerilerle örtüşür.
Günlük hayatta farkı şöyle düşünün: "Hangisiyle başlamak istersin?" ile "Hemen otur ve matematiği yap."
Molalar, sakin sözler ve övgü
Hayal kırıklığı arttığında daha fazla baskı genellikle durumu kötüleştirir. ABD Eğitim Bakanlığı, çocukta bunalma belirtileri görüldüğünde ona mola vermeyi, ardından cesaretlendirip yapabileceğini bildiğinizi göstermeyi önerir. KidsHealth, ödevin çok olduğu akşamlarda işi parçalara bölmenin ve mümkünse her saat 15 dakikalık mola vermenin işe yaradığını ekler. Kısa bir moladan sonra dinlenmiş bir zihin çoğu zaman yeterlidir.
Sözler de önemlidir:
- Sadece notu değil, emeği övün. KidsHealth çalışkanlığı ve azmi övmeyi önerir.
- Eleştiriyi yapıcı yapın. "Bu dağınıklığı teslim edemezsin" yerine "Düzgün yazarsan öğretmenin fikirlerini daha iyi anlar" deyin.
- Yakında olun ama tepesinde durmayın. NASP'nin genel kuralı, çocuğun başarılı olması için gereken en az yardımı vermektir. Bazı çocuklar sadece bir ebeveyn yakındayken daha iyi çalışır.
Yardımın nerede bittiğinden emin değilseniz ebeveynler ödevde ne kadar yardım etmeli yazısını okuyun. Çocuğunuz hata yapmaktan çok korkuyorsa hata yapma korkusu rehberimiz işinize yarayabilir.
Basit bir plan yetmediğinde
Daha büyük ve tekrarlayan sorunlar için NASP, çocukla birlikte kurulan daha resmî bir plan tarif eder. Sorunu tanımlayın (örneğin başlamadan önce uzun uzun şikâyet etmek), açık bir hedef koyun (örneğin akşam boyunca en fazla bir kez şikâyet), hedefe ulaşılınca ne olacağını kararlaştırın ve herkesin, ebeveynler dahil, ne yapacağını yazan kısa bir ödev sözleşmesi hazırlayın. Planın hazırlanmasına katılan çocuk onu sahiplenir ve plan daha iyi işler.
NASP yükü paylaşmayı da önerir. Ebeveynler günlere veya derslere göre nöbetleşebilir; bazı çocuklar da ebeveynlerinden çok bir ağabey, abla ya da başka bir aile büyüğüyle daha iyi iş birliği yapar.
Öğretmenle erken konuşun
ABD Eğitim Bakanlığı, çocuk tüm çabanıza rağmen ödev yapmayı reddediyorsa, talimatlar açık değilse ya da ödev çok zor veya çok kolay görünüyorsa öğretmenle iletişime geçmenizi önerir. Görüşmeye iş birliği tutumuyla gidin, evde ne gördüğünüzü anlatın, sorunun ne olduğunu bilmiyorsanız bunu da söyleyin. Çocuğunuzun anlattığı ile öğretmenin gördüğü farklı olabilir.
Süre de bir işarettir. NASP'nin genel kuralına göre ödev her sınıf düzeyi için yaklaşık 10 dakika sürer; yani ikinci sınıfta yaklaşık 20 dakika. Çocuğunuz düzenli olarak çok daha uzun süre harcıyorsa iş yükünün ayarlanmasını öğretmene sorun. Sorun çözülemez görünüyorsa NASP okul psikoloğuyla da görüşmeyi önerir.
Puvita burada nasıl yardımcı olur?
Puvita, yeni bir tartışma eklemeden rutini daha görünür kılabilir. PIN ile korunan ebeveyn bölümünde günlük ekran süresi sınırı ve sessiz saatler belirleyebilirsiniz; böylece oyunlar ödev saatiyle yarışmaz. Günlük görevler de verebilirsiniz: Çocuk "Yaptım"a dokunur, siz onaylarsınız, çocuk Kupa ve Altın kazanır. Çocuğunuzun okulu veya kursu Puvita merkez portalını kullanıyorsa öğretmen ödev paylaşır, çocuk ödevi yapıldı olarak işaretler, öğretmen de değerlendirir.
Sık sorulan sorular
Çocuğum neden her akşam ödev yüzünden benimle tartışıyor?
Genellikle tek bir neden yoktur. Ödev zor ya da anlaşılmaz olabilir, çocuk yorgun olabilir veya ödev saati günlük bir tartışmaya dönüşmüş olabilir. Süren zorluklar bazen öğrenme, dikkat, görme ya da işitme sorununa da işaret edebilir; öğretmenle konuşmakta fayda var.
Ödev yapmazsa çocuğu cezalandırmalı mıyım?
Önceden birlikte kararlaştırılmış basit bir plan, o anda söylenen tehditlerden daha iyi işler. ABD Ulusal Okul Psikologları Derneği, tek başına ödül ya da cezanın çoğu zaman yetmediğini, özellikle dikkat veya bellek güçlüğü olan çocuklarda bunun belirgin olduğunu belirtir.
Ödev süresi kaç dakika olmalı?
Yaygın bir genel kural, her sınıf düzeyi için yaklaşık 10 dakikadır; yani üçüncü sınıfta yaklaşık 30 dakika. Çocuğunuz düzenli olarak bundan çok daha uzun süre harcıyorsa, iş yükünü öğretmenle konuşun.
Çocuğum ödev yaparken ağlıyor ya da kriz geçiriyorsa ne yapmalıyım?
Durun ve kısa bir mola verin. Sonra birlikte masaya dönün, onu cesaretlendirin ve yapabileceğine inandığınızı gösterin. Herkes gerginken tartışmak ödevin bitmesine neredeyse hiç yardım etmez.
Ödev sorunu için öğretmenle ne zaman konuşmalıyım?
Bir sorun olduğundan şüphelendiğiniz anda; özellikle çocuk tüm çabanıza rağmen reddediyorsa, talimatlar açık değilse ya da ödev çok zor veya çok kolay görünüyorsa. Sorunlar erken aşamada daha kolay çözülür.
Kaynaklar
- National Association of School Psychologists. Homework: A Guide for Parents (2010). erişim: .
- U.S. Department of Education. Helping Your Child with Homework (2005). erişim: .
- Nemours KidsHealth. Top 10 Homework Tips. erişim: .
- Nemours KidsHealth. Helping Your Gradeschooler With Homework. erişim: .
- Frontiers in Psychology (PubMed Central). Effects of Parental Autonomy Support and Teacher Support on Middle School Students' Homework Effort: Homework Autonomous Motivation as Mediator (2019). erişim: .
Bu yazı nasıl hazırlandı
Bu yazı yukarıdaki kaynaklara dayanarak yapay zekâ yardımıyla yazıldı ve editoryal kurallarımıza göre otomatik olarak kontrol edildi. Genel bilgidir; tıbbi, hukuki veya psikolojik tavsiye değildir. Bir hata mı gördünüz? support@puvita.io adresine yazın, düzeltelim. Nasıl yazıyoruz.