Ev tapşırığı
Ev tapşırığı rutini: vaxtı və yeri necə müəyyən etmək olar

Qısa cavab
Yaxşı ev tapşırığı rutini sabit vaxt və daimi yer deməkdir. Uşağa və ailəyə uyğun vaxt seçin, amma yatmazdan dərhal əvvəl yox. İşıqlı, kifayət qədər sakit bir yer ayırın, mətbəx masası da olar. Ləvazimatı yaxın saxlayın, televizoru söndürün, qısa fasilələr planlaşdırın, kömək edin, amma tapşırığı uşağın yerinə yazmayın.
Ev tapşırığı adətən sabit rutinə bağlı olanda daha rahat keçir. ABŞ Məktəb Psixoloqları Milli Assosiasiyası (NASP) qeyd edir ki, gündəlik qayda işi bitirməyi asanlaşdırır, ibtidai sinifdən qurulan vərdişlər isə sonrakı illərdə artan iş yükünə uyğunlaşmağa kömək edir. Bunun üçün mükəmməl plan lazım deyil: sabit vaxt, daimi yer və bir neçə aydın qayda kifayətdir. Aşağıdakı addımlar Amerika Pediatriya Akademiyasının (AAP), ABŞ Təhsil Nazirliyinin, NASP-ın və Nemours KidsHealth-in tövsiyələrinə əsaslanır.
Uşağa uyğun vaxt seçin
ABŞ Təhsil Nazirliyinə görə, sabit dərs vaxtı uşağın tapşırıqlarını bitirməsinə kömək edir, ən yaxşı cədvəl isə uşağa və ailəyə uyğun olanıdır. Hamı üçün düzgün olan tək bir saat yoxdur. Bəzi uşaqlar günorta yüngül qəlyanaltı və oyundan sonra yaxşı işləyir. Bəzilərinə axşam yeməyindən sonrası daha uyğundur. Yeganə qaçınmalı olduğunuz şey tapşırığı yatmazdan dərhal əvvələ saxlamaqdır.
Cədvəli necə quracağınız uşağın yaşından asılıdır:
- Kiçik uşaqla cədvəli birlikdə hazırlayın.
- Böyük şagird adətən onu özü yaza bilir, siz isə işləyib-işləmədiyini yoxlayırsınız.
- Hər iki halda cədvəli yazın və ikinizin də görəcəyi yerə, məsələn, soyuducunun qapısına vurun.
Dərnək və məşqləri nəzərə alın
İdman, musiqi və dərnəklər bəzən bir sabit saatı mümkünsüz edir, bunda narahat olası bir şey yoxdur. Cədvəl çevik də ola bilər: bəzi günlər məktəbdən sonra, bəzi günlər axşam yeməyindən sonra. AAP dərsdən sonrakı məşğələləri seçərkən ev tapşırığının vaxtını da hesablamağı tövsiyə edir. Vaxt mütəmadi çatmırsa, Təhsil Nazirliyi qeyd edir ki, uşaq məşğələlərdən birini buraxmalı ola bilər.
Nə qədər vaxt aparmalıdır?
NASP geniş yayılmış bir qaydanı xatırladır: hər sinif üçün gündə təxminən 10 dəqiqə. Yəni birinci sinifdə təxminən 10, ikinci sinifdə 20, üçüncü sinifdə 30 dəqiqə. Uşaq mütəmadi olaraq bundan çox vaxt sərf edirsə, iş yükünü müəllimlə müzakirə etmək yerinə düşər. Bu, sadəcə təxmini bələdçidir, məktəblər isə fərqlidir, ona görə ilin əvvəlində müəllimlərdən ev tapşırığı qaydalarını soruşun.
Yer ayırın, mütləq yazı masası olmasın
AAP evin sakit bir hissəsində, diqqəti yayındıran şeylərdən uzaq, daimi iş yeri tövsiyə edir. Bu yerin dəbdəbəli olması lazım deyil. Təhsil Nazirliyi yazır ki, işıq yaxşı, mühit kifayət qədər sakit olduqda bir çox uşaq üçün mətbəx masası və ya qonaq otağının bir küncü tamamilə uyğundur.
Kiçik və ya səs-küylü evdə bir az çox düşünmək lazım gəlir. Nazirliyin kitabçası təklif edir ki, dərs vaxtı bütün ailə sakit bir işlə məşğul olsun, səs-küy salan körpə başqa otağa aparılsın, səs-küydən qaçmaq mümkün deyilsə, uşaq yerli kitabxanada işləsin.
Ləvazimat vaxta qənaət edir. Qələm, karandaş, pozan, kağız və xətkeşi bir qutuda və ya siyirmədə saxlayın ki, dərs axtarışla başlamasın. Nəyisə tapmaq çətindirsə, müəllimdən və ya məktəbin məsləhətçisindən kömək imkanını soruşa bilərsiniz.
Diqqəti yayındıran şeyləri söndürün
AAP evdə belə bir qayda qoymağı məsləhət görür: dərs vaxtı televizor və digər elektron cihazlar sönülü qalır, kompüter və internetdən istifadəyə isə nəzarət olunur. Sinif yoldaşına tapşırıq barədə zəng etmək faydalı istisna ola bilər. Bəzi uşaqlara sakit fon musiqisi mane olmur, amma yüksək səs başqa məsələdir.
KidsHealth aydın qayda qoymağı təklif edir: televizor və video oyunlar tapşırıq bitib yoxlanandan sonradır. Bu mövzuda ekran vaxtı qaydalarını birlikdə qurmaq yazımız qaydanı ədalətli etməyə kömək edə bilər.
İşi planlaşdırın, fasilə ayırın
NASP hər gün iki qısa sual verməyi təklif edir: nə etmək lazımdır və nə vaxt edəcəksən? İşi çox olan axşamlarda uşaq tapşırıqları siyahıya ala, hər birinə nə vaxt başlayacağını və nə qədər çəkəcəyini təxmin edə bilər.
Bir neçə kiçik əlavə rutinin davam etməsinə kömək edir:
- Böyük tapşırıqları kiçik hissələrə bölün.
- Bədəni dartmaq və gözləri dincəltmək üçün qısa fasilə verin. KidsHealth uzun axşamlarda mümkün olduqca hər saatda təxminən 15 dəqiqə təklif edir.
- Uşağa seçim verin, məsələn, hansı tapşırıqdan başlayacağını özü qərar versin.
- Tapşırıq bitəndən sonra gözlədiyi xoş bir şey olsun.
- Sonda işi çantaya qoyun və növbəti gün üçün yeri təmizləyin.
Kömək edin, amma uşağın yerinə etməyin
Təhsil Nazirliyinin əsas qaydası sadədir: tapşırığı özünüz yazmayın. NASP uşağın uğur qazanması üçün lazım olan ən az köməyi göstərməyi tövsiyə edir. Praktikada bu, suallara cavab vermək, tapşırığın şərtini anlamağa kömək etmək və təklif vermək deməkdir. Düşünmək və səhv etmək isə uşağın öz işidir.
Rolunuz yaşla dəyişir. NASP qeyd edir ki, ibtidai sinif uşaqlarına daha çox nəzarət lazımdır, orta məktəb çox vaxt dönüş nöqtəsidir, yuxarı siniflərdə isə əksər şagirdlər öz cədvəlinə görə daha çox məsuliyyət götürə bilir. Hər gün maraqlanmaq dərsin vacib olduğunu göstərir, KidsHealth isə təkcə nəticəni yox, səyi də tərifləməyi məsləhət görür.
Rutin kifayət etməyəndə
Bəzi problemlər mətbəx masasında həll olunmur. Təhsil Nazirliyi bu hallarda müəllimlə əlaqə saxlamağı təklif edir: səyinizə baxmayaraq uşaq tapşırığı etmirsə, şərt aydın deyilsə, iş çox çətin və ya çox asan görünürsə, tapşırıqlar qeyri-bərabər verilirsə. Nazirlik problem yaranmamış, ilin əvvəlində müəllimlərlə tanış olmağı da tövsiyə edir.
Çətinliklər davam edirsə, KidsHealth qeyd edir ki, bəzi uşaqlar lövhəni yaxşı görməyə bilər və ya öyrənmə və diqqət çətinliyi üçün qiymətləndirməyə ehtiyac duya bilər. Narahatsınızsa, müəllimlə, məktəb psixoloqu ilə və ya uşağın həkimi ilə danışın.
Puvita burada necə kömək edir
Puvita birlikdə qurduğunuz rutinin yerini tutmur, amma onu dəstəkləyə bilər. PIN ilə qorunan valideyn zonasında gündəlik ekran vaxtı həddi və sakit saatlar təyin edə, uşağa gündəlik tapşırıqlar verə bilərsiniz; uşaq tapşırığı "Etdim" ilə bildirir, siz təsdiqləyirsiniz. Uşağın məktəbi və ya kursu Puvita mərkəz portalından istifadə edirsə, müəllim dərs cədvəlini və ev tapşırığını yerləşdirə bilər, uşaq tapşırığı etdiyini bildirir, müəllim isə qiymətləndirir. Uşaq məktəbə və ya kursa yalnız valideyn təsdiqi ilə qoşulur.
Tez-tez verilən suallar
Ev tapşırığını günün hansı vaxtında etmək daha yaxşıdır?
Hamıya uyğun tək bir saat yoxdur. Bəzi uşaqlar günorta yüngül qəlyanaltı və oyundan sonra yaxşı işləyir, bəziləri isə axşam yeməyindən sonra. Uşağa və ailəyə uyğun vaxtı seçin, tapşırığı yatmazdan dərhal əvvələ saxlamayın.
Ev tapşırığı gündə nə qədər vaxt aparmalıdır?
ABŞ Məktəb Psixoloqları Milli Assosiasiyasının ümumi qaydasına görə, hər sinif üçün gündə təxminən 10 dəqiqə. Uşaq mütəmadi olaraq bundan xeyli çox vaxt sərf edirsə, iş yükü barədə müəllimlə danışın.
Ev tapşırığı üçün mütləq yazı masası lazımdırmı?
Xeyr. ABŞ Təhsil Nazirliyinə görə, bir çox uşaq üçün mətbəx masası və ya qonaq otağının bir küncü də tamamilə uyğundur. Əsas olan yaxşı işıq, kifayət qədər sakit mühit və ləvazimatın yaxında olmasıdır.
Ev tapşırığı vaxtı uşağın yanında oturmaq lazımdırmı?
Bu, uşaqdan və yaşından asılıdır. Bəzi uşaqlara valideynin sadəcə yaxında olması kömək edir. Kiçik uşaqlara daha çox nəzarət lazımdır, yeniyetmələr isə daha çox məsuliyyət götürə bilir. Hər halda istiqamət verin, işin özünü isə uşağa buraxın.
Uşaq ev tapşırığını etmək istəmirsə, nə etmək lazımdır?
Çox çalışmısınızsa və uşaq yenə də imtina edirsə, müəllimlə əlaqə saxlayın. Birlikdə tapşırığın çətin və ya aydın olmadığına baxın, plan və cədvəl razılaşdırın, sonra planın işlədiyini yoxlayın.
Mənbələr
- American Academy of Pediatrics (HealthyChildren.org). Back-to-School Tips for Families (2026). baxılıb: .
- U.S. Department of Education. Helping Your Child with Homework (2005). baxılıb: .
- National Association of School Psychologists. Homework: A Guide for Parents (2010). baxılıb: .
- Nemours KidsHealth. Top 10 Homework Tips. baxılıb: .
- Nemours KidsHealth. Helping Your Gradeschooler With Homework. baxılıb: .
Bu yazı necə hazırlanıb
Bu yazı yuxarıdakı mənbələr əsasında AI-nın köməyi ilə yazılıb və redaksiya qaydalarımız üzrə avtomatik yoxlanıb. Bu, ümumi məlumatdır, tibbi, hüquqi və ya psixoloji məsləhət deyil. Səhv görsəniz, support@puvita.io ünvanına yazın, düzəldək. Necə yazırıq.