Ev tapşırığı

Valideyn ev tapşırığına nə qədər qarışmalıdır?

Dərc olunub: · Yenilənib: · 5 dəq oxu · Puvita redaksiyası

Dəftərin yanında Puvita personajı — valideyn ev tapşırığında yol göstərir, amma işi uşağın yerinə görmür

Qısa cavab

Uşağın işi özü görə bilməsi üçün kifayət qədər kömək edin, amma tapşırığı onun yerinə yazmayın. Tapşırığın aydın olduğuna əmin olun, sual verin, lazım olsa oxşar nümunəni birlikdə həll edin, bitmiş işə baxın. Kiçik uşağa daha çox, böyüyə daha az dəstək lazımdır. Problem davam edirsə, müəllimlə danışın.

Bir çox valideyn düşünür: kömək harada bitir, tapşırığı uşağın yerinə etmək harada başlayır? Təhsil və uşaq sağlamlığı üzrə bələdçilərin cavabı eynidir: yaxında olun, dərsin vacib olduğunu göstərin, yol göstərin, amma düşünməyi uşağa buraxın. Bu yazı ABŞ Təhsil Nazirliyinin valideynlər üçün bələdçisinə, Nemours KidsHealth-ə və valideyn köməyi barədə iki elmi araşdırmaya əsaslanır.

Əsas qayda: bu, uşağın tapşırığıdır

ABŞ Təhsil Nazirliyi əsas qaydanı açıq deyir: tapşırığı özünüz etməyin. Uşağın yerinə yazılan iş ona mövzunu başa düşməyə kömək etmir, öz bacarığına inamını da artırmır. KidsHealth də razıdır: uşaq özü düşünməsə və öz səhvlərini etməsə, öyrənmir. Valideyn təklif verə, təlimatı izah edə bilər, amma öyrənmək uşağın işidir.

Bu, kənara çəkilmək demək deyil. Ev tapşırığı uşağa müstəqil işləməyi və məsuliyyət daşımağı öyrədə bilər, bu isə yalnız işi uşaq özü görəndə baş verir. Sizin vəzifəniz buna şərait yaratmaqdır.

Kömək necə görünür

Yaxşı kömək əsasən cavab deyil, sualdır. Təhsil Nazirliyi bir neçə sadə sual təklif edir:

  • Nə etməli olduğunu başa düşürsənmi? Təlimatı oxuyandan sonra uşaqdan tapşırığı öz sözləri ilə danışmasını istəyin.
  • Necə etmək lazım olduğunu başa düşmək üçün kömək lazımdırmı? Mövzunu bilirsinizsə, oxşar bir nümunəni birlikdə həll edin, sonra əsl tapşırığı uşaq özü etsin.
  • Lazım olan hər şey var? Başlamazdan əvvəl ləvazimatı yoxlayın.
  • Cavabın sənə məntiqli görünürmü? Uşaqdan məsələni necə həll etdiyini izah etməsini və ya yazdığını qısaca danışmasını xahiş edin.

KidsHealth əlavə edir ki, çətin bir məsələni izah etmək olar, amma ev tapşırığına kömək saatlarla birlikdə masa arxasında oturmaq demək deyil. Böyük tapşırığı planlaşdırmağa kömək də sayılır: uzun layihənin addımlarını birlikdə danışın, hər addıma nə qədər vaxt lazım olduğunu uşaq özü yazsın.

Köməyin miqdarı yox, keyfiyyəti önəmlidir

Araşdırmalar da eyni istiqaməti göstərir. "Frontiers in Psychology" jurnalında 309 valideynlə aparılan 2019-cu il araşdırması belə nəticəyə gəlib ki, uşağın nəticələri üçün valideynin ev tapşırığına qatılmasının miqdarı yox, keyfiyyəti önəmlidir. Orada əvvəlki işlərdən də bəhs olunur: dəstəkləyici kömək daha yaxşı nəticə ilə, müdaxiləçi kömək isə sonrakı illərdə daha zəif nəticə ilə bağlı olub.

666 orta məktəb şagirdi ilə aparılan başqa bir 2019-cu il araşdırması göstərib ki, valideyn uşağın müstəqilliyini dəstəkləyəndə şagirdlər riyaziyyat tapşırığına daha çox səy göstərməyə meyilli olurlar. Müəlliflər bu dəstəyi belə izah edir: uşağın problemi özü həll etməsini, seçim və qərar verməsini ruhlandırmaq, nəzarətçi dildən qaçmaq. Hər iki araşdırma əlaqəni göstərir, səbəbi sübut etmir, amma yuxarıdakı praktik məsləhətlərlə üst-üstə düşür.

Gündəlik dildə dəstəkləyici kömək belə səslənir: "Səncə, birinci addım nədir?" Nəzarətçi kömək isə belə: "Yox, mənim dediyim kimi et."

Kömək yaşla necə dəyişir

Təhsil Nazirliyinə görə, ev tapşırığına nə qədər yaxından baxmaq uşağın yaşından, nə qədər müstəqil olmasından və məktəbdə necə oxumasından asılıdır. Bir neçə praktik fərq:

  • İbtidai siniflər: bir çox uşaq suallarına cavab verən birinin yaxında olmasını sevir. İşin bitdiyini yoxlamaq yaxşı fikirdir. Uşaq hələ yaza bilmirsə, tapşırıqları onun əvəzinə siz yazın — özü yazmağı öyrənənə qədər.
  • Böyük uşaqlar: KidsHealth yanında oturmaq əvəzinə arabir maraqlanmağı və bitmiş işə baxmağı məsləhət görür. Evdə heç kim olmayacaqsa, Təhsil Nazirliyi başlama vaxtını razılaşdırmağı və lazım olsa zəng edib xatırlatmağı təklif edir.
  • İstənilən yaşda: tapşırıqlar yaxşı yerinə yetirilmirsə, bir müddət daha çox nəzarət lazımdır.

Müəllimin istəyinə uyğunlaşın

Müəllimlərin gözləntiləri fərqlidir. Təhsil Nazirliyi qeyd edir ki, bəzi müəllimlər valideynin ev tapşırığına yaxından baxmasını istəyir, bəziləri isə yalnız işin vaxtında bitdiyini yoxlamağı. Tədris ilinin əvvəlində müəllimdən sizin rolunuzun necə olmasını istədiyini soruşun.

Müəllim uşaqların tapşırığı tək etməsini istəyirsə, köməyinizi təlimatın aydın olmasına və ləvazimatın hazır olmasına məhdudlaşdırın. Eyni bələdçi xəbərdar edir: valideynin həddindən artıq qarışması uşağı asılı edə bilər və ev tapşırığının məsuliyyət öyrədən dəyərini azaldır.

Uşaq ilişib qalanda və ya əsəbiləşəndə

Uşaq əsəbiləşirsə, ona qısa fasilə verin, sonra ruhlandırın və bacaracağına inandığınızı göstərin. KidsHealth işi kiçik hissələrə bölməyi, təkcə nəticəni yox, səyi də tərifləməyi məsləhət görür. Konstruktiv rəy tənqiddən yaxşı işləyir. "Bunu belə təhvil verə bilməzsən" əvəzinə deyin: "Səliqəli yazsan, müəllim fikirlərini daha yaxşı başa düşəcək."

Bəzən evdəki kömək kifayət etmir. Təhsil Nazirliyi təklif edir ki, uşaq bütün cəhdlərinizə baxmayaraq işləmək istəmirsə, təlimat aydın deyilsə və ya tapşırıqlar çox çətin, ya da çox asan görünürsə, müəllimlə əlaqə saxlayasınız. KidsHealth qeyd edir ki, uzun sürən ev tapşırığı problemləri bəzən öyrənmə, diqqət, görmə və ya eşitmə çətinliyi ilə bağlı ola bilər. Narahatsınızsa, müəllimlə və ya uşağın həkimi ilə danışın.

Gündəlik sabit qayda üçün ev tapşırığı rutini: sabit vaxt və yer yazımıza baxın.

Puvita burada necə kömək edir

Puvita sizin yol göstərməyinizi əvəz etmir, amma ona dəstək ola bilər. PIN ilə qorunan valideyn zonasında gündəlik ekran vaxtı limiti və sakit saatlar qoya, gündəlik tapşırıqlar verə bilərsiniz: uşaq "Etdim" basır, siz təsdiqləyirsiniz. Uşağın məktəbi və ya kursu Puvita mərkəz portalından istifadə edirsə, müəllim ev tapşırığını yerləşdirir, uşaq onu bitirdiyini qeyd edir, müəllim isə qiymətləndirir. Uşaq məktəbə və ya kursa yalnız valideynin təsdiqi ilə qoşulur.

Tez-tez verilən suallar

Uşağın ev tapşırığındakı səhvləri düzəltməliyəmmi?

Bitmiş işə baxın, amma düzəltməyi uşağa buraxın. Məsələni necə həll etdiyini izah etməsini istəyin və ya yenidən baxmağa dəyən yeri göstərin. Səhvlər müəllimə də uşağın hələ nəyi öyrənməli olduğunu göstərir.

Uşaq dərs hazırlayanda yanında oturmaq olarmı?

Bəli, xüsusən ibtidai siniflərdə. Bir çox kiçik uşaq suallarına cavab verən birinin yaxında olmasını sevir. Uşaq böyüdükcə arabir maraqlanmaq və lazım olanda əlçatan olmaq adətən kifayət edir.

Uşağın tapşırığını özüm başa düşmürəmsə, nə edim?

Hər cavabı bilməyiniz lazım deyil. Uşaqdan tapşırığı öz sözləri ilə danışmasını istəyin, təlimatı birlikdə oxuyun. İkiniz də başa düşmürsünüzsə, sinif yoldaşına və ya müəllimə müraciət edin.

Həddindən artıq kömək etdiyimi necə bilə bilərəm?

Narahatlıq əlaməti budur: iş sizin işinizə oxşamağa başlayır və ya uşaq heç nəyə sizsiz başlamır. ABŞ Təhsil Nazirliyi qeyd edir ki, valideynin həddindən artıq qarışması uşağı asılı edə bilər.

Uşaq əsəbiləşəndə nə etmək lazımdır?

Qısa fasilə verin, sonra birlikdə tapşırığa qayıdın. Ruhlandırın və onun bacaracağına inandığınızı göstərin. Bu tez-tez təkrarlanırsa, müəllimə də deyin.

Mənbələr

  1. U.S. Department of Education. Helping Your Child with Homework (2005). baxılıb: .
  2. Nemours KidsHealth. Helping Your Gradeschooler With Homework. baxılıb: .
  3. Nemours KidsHealth. Top 10 Homework Tips. baxılıb: .
  4. Frontiers in Psychology (PubMed Central). Effects of Parental Autonomy Support and Teacher Support on Middle School Students' Homework Effort: Homework Autonomous Motivation as Mediator (2019). baxılıb: .
  5. Frontiers in Psychology (PubMed Central). Antecedents and Outcomes of Parental Homework Involvement: How Do Family-School Partnerships Affect Parental Homework Involvement and Student Outcomes? (2019). baxılıb: .

Bu yazı necə hazırlanıb

Bu yazı yuxarıdakı mənbələr əsasında AI-nın köməyi ilə yazılıb və redaksiya qaydalarımız üzrə avtomatik yoxlanıb. Bu, ümumi məlumatdır, tibbi, hüquqi və ya psixoloji məsləhət deyil. Səhv görsəniz, support@puvita.io ünvanına yazın, düzəldək. Necə yazırıq.